Dünya haritası yalnızca sınırları ayırmaz. İnsanların mutluluk anlayışını, alışveriş alışkanlıklarını ve hayata bakış biçimlerini de birbirinden ayırır. Kuzeyin uzun ve sert kışlarıyla şekillenen “ölçülü yaşam” ile Güneyin güneşli sokaklarında gelişen “görünür olma kültürü” arasındaki fark da işte buradan doğar.
Kuzey toplumlarında yüzyıllar boyunca hayatta kalmak için plan yapmak gerekmiştir. Kışa hazırlık yapmak, kaynakları dikkatli kullanmak, geleceği düşünmek… Bu alışkanlıksa zamanla sadece ekonomiyi değil, insanının karakterini de şekillendirmiş, Kuzeyde ölçülü olmak bir tercih değil, bir refleks hâline gelmiştir. Kuzeyde mutluluk daha sessizdir, bir denge hâlidir…
Güneyde ise hayat daha çok dışarıda yaşanır. Sokakta, meydanda, kalabalığın içinde… İnsanlar birbirini görerek, konuşarak, paylaşarak var olur. Bu yüzden mutluluk da çoğu zaman görünürdür; kutlanır, paylaşılır ve gösterilir…
Bu fark statü anlayışında da kendini gösterir.
Güney toplumlarında insanlar kim olduklarını çoğu zaman nasıl göründükleri üzerinden anlatır. Giyilen kıyafetler, kullanılan aksesuarlar, hatta günlük hayatın küçük tercihleri bile birer sosyal işarettir onlar için… Kuzeyde ise bunun tam tersi bir anlayış hâkimdir. İsveç ve Norveç gibi ülkelerde etkili olan Jante Yasası, “Sen kimseden daha özel değilsin” diyerek gösterişi sınırlayan güçlü bir kültürel çerçeve oluşturur. Bu yüzdendir ki IKEA’nın kurucusu milyarder Ingvar Kamprad’ın ekonomi sınıfında uçması kimseye tuhaf gelmez. Çünkü burada sadelik bir eksiklik değil, bir karakter göstergesidir.
Kuzey toplumlarının sert doğa koşullarıyla kurduğu ilişki zamanla dünyaya üç önemli kavram kazandırmıştır: Lagom, Hygge ve Fika…
Lagom, hayatın tam kararında olma hâlidir; ne fazla ne eksik…
Hygge ise dışarısı soğukken içeride kurulan sıcaklıktır. Bir mum ışığı, bir battaniye ve birkaç yakın dostun yarattığı küçük güven alanı…
Fika da günün ortasında durmayı bilmektir. Bir kahve içmek için verilen kısa bir mola ile hayatın hızını yavaşlatmaktır. Aslında bu üç kavram bize aynı şeyi anlatır: Mutluluk her zaman çoğaltarak değil, denge kurarak da elde edilebilir.
Peki, Güneyin tutkulu enerjisi ve anın tadını çıkarma yeteneği ile Kuzeyin dengeli, mütevazı ve derinlikli yaşam felsefesi arasında bir tercih yapmak zorunda mıyız?
Belki de gerçek başarı, Senegalli futbolcu Sadio Mané’nin milyon dolarları varken ekranı kırık telefon kullanıp ülkesine okullar yaptırmasında saklıdır. Belki de Güneyin güneşiyle ısınıp, Kuzeyin "Lagom" bilgeliğiyle durulmayı başardığımızda, coğrafyanın bize sunduğu en büyük hazineye ulaşmış oluruz; “Dengeli bir mutluluğa”…
GÜNCEL
Sayfa başına git