Kanser, çoğunlukla ileri yaşlarla ilişkilendirilse de son yıllarda genç yetişkinlerde bazı türlerin daha sık görülmesi bilim insanlarının dikkatini çekiyor. İngiltere, ABD ve Hollanda’dan elde edilen veriler, 50 yaş altındaki kişilerde bazı kanser türlerinin görülme sıklığının arttığını ortaya koyuyor.
Dünya Kanser Araştırma Fonu’nun verilerine göre İngiltere’de 50 yaş altındaki kişilerde prostat kanseri görülme sıklığı 2001-2023 döneminde yaklaşık dört katına çıktı. Aynı dönemde bağırsak, böbrek ve rahim kanserlerinde de belirgin artış kaydedildi.
EN ÇOK HANGİ KANSER TÜRLERİ ÖNE ÇIKIYOR?
Araştırmalar, genç yaş grubunda özellikle bağırsak, meme, böbrek, rahim ve tiroit kanserlerindeki eğilimlere işaret ediyor.
2025 yılında yayımlanan ve 42 ülkenin verilerini inceleyen bir araştırmada, tiroit, meme, bağırsak, böbrek ve rahim kanserleri ile lösemi vakalarının genç yaş gruplarında birçok ülkede arttığı belirlendi.
Bağırsak kanseri ise özellikle dikkat çekiyor. Bazı ülkelerde hastalığın görülme sıklığı genç yetişkinlerde artarken ileri yaş gruplarında aynı eğilim görülmeyebiliyor.
ARTIŞIN NEDENİ NE OLABİLİR?
Bilim insanları, gençlerde kanser vakalarındaki yükselişi açıklayan tek bir neden belirleyebilmiş değil. Bununla birlikte bazı yaşam tarzı ve çevresel etkenler üzerinde duruluyor.
OBEZİTE VE BESLENME ALIŞKANLIKLARI
Obezite, en az 13 kanser türü için bilinen risk faktörleri arasında yer alıyor. Araştırmalar, özellikle genç yaşlarda aşırı kilonun bağırsak kanseri riskini artırabileceğine işaret ediyor.
İşlenmiş et tüketimi ve alkol de kanser riskini etkileyen faktörler arasında bulunuyor. Buna karşılık sebze, tam tahıl ve baklagiller gibi lif açısından zengin gıdaların tüketilmesi bağırsak sağlığını destekliyor.
Bununla birlikte uzmanlar, beslenme alışkanlıklarının gençlerde görülen tüm kanser artışlarını tek başına açıklayamayacağını belirtiyor.
HAREKETSİZ YAŞAM
Günlük yaşamda fiziksel aktivitenin azalması ve masa başında geçirilen sürenin artması da araştırılan faktörler arasında. Uzmanlara göre daha hareketsiz bir yaşam, kilo artışı üzerinden bazı kanser türlerinin riskini etkileyebilir.
Mikroplastikler ve aşırı işlenmiş gıdalar gibi etkenlerin olası rolü de inceleniyor. Ancak bu konulardaki kanıtlar henüz kesin bir sonuca ulaşmak için yeterli değil.
DAHA FAZLA TEŞHİS KONULMASI ARTIŞI AÇIKLAYABİLİR Mİ?
Vakaların artması, her durumda hastalığın toplumda gerçekten daha sık görülmesi anlamına gelmeyebilir. Farkındalığın artması, sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaşması ve teşhis yöntemlerinin gelişmesi daha fazla vakanın belirlenmesini sağlayabilir.
ABD’de pankreas kanserine ilişkin bir araştırmada, genç yetişkinlerdeki artışın büyük bölümünün erken evrede teşhis edilen tümörlerden kaynaklandığı görüldü. Aynı çalışmada ölüm oranlarının değişmemesi, teşhis sıklığındaki artışın olası açıklamalardan biri olabileceğini düşündürdü.
Ancak bağırsak kanseri gibi bazı hastalıklarda ileri evre vakaların da artması, yalnızca erken teşhisle açıklanamayan bir tabloya işaret ediyor.
GENÇ YAŞTA KANSER RİSKİ NASIL AZALTILABİLİR?
Uzmanlar, sağlıklı kilonun korunmasını, düzenli fiziksel aktiviteyi, lif açısından zengin beslenmeyi ve işlenmiş et tüketiminin sınırlandırılmasını öneriyor. Alkol tüketimini azaltmak ve tütün ürünlerinden uzak durmak da kanser riskini düşürmeye yardımcı olabiliyor.
Ayrıca uzun süre devam eden bağırsak alışkanlığı değişiklikleri, açıklanamayan kilo kaybı veya olağan dışı kanamalar gibi belirtilerin yaş genç diye göz ardı edilmemesi gerekiyor. Bu tür şikâyetlerde sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.
Kanser vakalarının genç yaşlarda neden arttığına ilişkin araştırmalar devam ediyor. Bilim insanları, yaşam tarzı, çevresel koşullar, biyolojik etkenler ve teşhis yöntemlerindeki değişikliklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
GÜNCEL
Sayfa başına git